Fatos Haxhiraj (1943). Regjisor, aktor. Lindi ne Tirane, me 4 janar. Mbaroi studimet ne shkollen e larte per aktore “Aleksander Moisiu”*, me 1965. U emerua si aktor ne Teatrin Popullor* ne vitin 1968. U martua me aktoren Drita Haxhiraj*. Si aktor, luajti me sukses disa role karakteresh, nder to Sahatciu tek Oret e Kremlinit e N. Pogodinit, Vagabondi te Njeriu qe pa vdekjen me sy e Viktor Eftimiut*, Aleksi te Fytyra e dyte e D. Agollit*, Teli te Shenomeni dhe mua e Hamza Minarollit*, Nuredini tek I pazevendesueshmi e Q. Buxhelit*, Tursun beu tek Epoka Para gjyqit e E. Kryeziut* etj.
Ndjenja e humorit dhe mprehtesia per te vezhguar tipa e gjesende te vecanta ne sjelljen e njerezve, u bene udherrefyeset per te kerkuar, me tutje, elementet e pershtatshme psikofizike qe i gjegjeshin modelit te “aktorit te karaktereve”, cka i dhane edhe suksesin si i tille. Prirjet e tij per regjisure u vune re heret, por ato u shfaqen vecanerisht pas disa bashkepunimeve te ngushta me regjisorin Pirro Mani*, si ne pjeset Perballe vetes, Mesuesi i letersise, Monserati, Epoka pars gjyqit etj.
F. Haxhiraj doli me vete si regjisor me venien ne skene te komedive Karavidhet (1976), sipas poemes satirike Epopeja e Ballit Kombetar te Sh. Musarait. Ai krijoi nje atmosfere te gjalle sarkastike ne kete komedi, ku luajti lirshem me elementet e groteskut dhe te karikatures, duke vizatuar nje galeri karakteresh origjinale. Me 1 tetor 1981, u emerua regjisor i Teatrit Popullor. Tek inskenimi i drames Vdekja e nje komisioneri e Artur Milerit (1986) u pa qarte prirja per tonime psikologjike.
Ne konceptin e tij zuri vend kryesor kritika ndaj mekanizmit tjetersues te tregut, shterimit psikik qe ai sillte, si dhe shkaterrimit te iluzioneve perballe te vertetes se ashper e deshperuese te jetes. Dramatizimi i noveles Kush e solli Doruntinen e I. Kadarese* (1989) afirmoi nje pamje tjeter te regjise se F. Haxhirajt. Tragjizmi dhe tonet e eperme epiko-dramatike, shfrytezimi i elementeve mitologjike e folklorike si ne konceptimin e Korit, ashtu edhe te mjedisit skenografik, sollen nje qasje interesante.
Ne pergjithesi, regjia e F. Haxhirajt bie ne sy per thyerje dhe gershetime planesh; kalohet me natyrshmeri nga dramatikja e tragjikja te komikja dhe farsa. Mizanskena nuk lakmon aq nje figuracion ekspresiv, por meton te behet sa me e natyrshme, ne perputhje me veprimin dhe gjestin e aktoreve. Duket se me lirisht prirjet e tij shfaqen ne inskenimin e komedive (p.sh. Zbutja e kryeneces e Shekspirit, 1988).
Edhe kur ngarkesat emocionale jane te medha, ai nuk e humbet thjeshtesine, natyrshmerine, sensin komunikues, aftesine percjellese te trazimeve psikike te personazheve, packa se ne situata te renda apo gjendje traume e peshtjellimi shpirteror. Ky tipar duket ne dramen Udha e flamurit, me te cilen fitoi Cmimin e Pare si regjisor. Ne vitin 1992 emigroi ne Itali, Rome, ku edhe jeton aktualisht me familjen. Mban titullin Artist i merituar.
