Shtetësia bullgare ka qenë në dispozicion për shitje për tetë vjet, por skema nuk ka sjellë ndonjë investim të huaj të rëndësishëm në vend, citon një investigim nga EURACTIV Bullgari.
Më 22 tetor Komisioni Evropian zyrtarisht u bëri thirrje autoriteteve Bullgare t’i japin fund skemave të shtetësisë së investitorëve të referuara gjithashtu si skema “pasaportë të artë”. Qiproja dhe Malta janë vendet e tjera të BE-së që shesin pasaporta.
Ndërsa Komisioni nisi procedurat e shkeljes kundër Qipros dhe Maltës duke lëshuar letra njoftimi zyrtar, qeverisë Bullgare iu dha një muaj kohë për t’iu përgjigjur letrës së Komisionit duke kërkuar informacion të mëtejshëm, pas së cilës ekzekutivi i BE do të vendosë për hapat e ardhshëm.
Sidoqoftë, qeveria e Bojko Borisov nuk ka ndërmend të ndalojë shitjen e shtetësisë së BE-së.
Aktualisht të huajt mund të marrin një pasaportë bullgare nëse investojnë një milion leva (500,000 €) në një kompani bullgare e cila zbaton një projekt përparësor për shtetin. Opsioni tjetër është që të keni banuar legalisht në territorin Bullgar për një vit dhe të keni bërë një investim prej dy milion leva. Blerja e letrave me vlerë të qeverisë llogaritet si një investim.
Një hetim nga EURACTIV Bullgari tregon se shtetësia Bullgare ka qenë në dispozicion për shitje për tetë vjet, por nuk ka sjellë ndonjë investim të rëndësishëm të huaj në vend. “Fitimet” janë të dyshimta, ndërsa rreziqet e shkeljes dhe hapjes së dyerve të BE për mashtruesit, janë të konsiderueshme.
98 të huaj nga vendet jashtë BE kanë blerë pasaporta bullgare. Të dhënat iu siguruan EURACTIV nga Presidenca e Bullgarisë përmes Aktit të Aksesit në Informacionin Publik.
Skema u nis në 2013, kur Akti Bullgar i Shtetësisë paraqiti mundësinë për të blerë shtetësinë kundër investimeve. “Pasaportat e Arta” filluan të shiten në vitin 2016 gjatë qeverisë së dytë të Bojko Borisovit.
Në verën e vitit 2019, Kryeprokurori i atëhershëm Sotir Tsatsarov paraqiti një analizë duke deklaruar se ekonomia bullgare nuk kishte përfituar nga skema e “pasaportave të arta”. Pozicioni i Tsatsarov erdhi si një reagim ndaj raportit të Komisionit Evropian, botuar disa muaj më parë. Ekzekutivi i BE ishte i pari që vuri në dukje praktikat e shumta të këqija në skemën e pasaportave të arta Bullgare dhe mungesën e transparencës brenda procedurës. Menjëherë pas këtij raporti, Ministria e Drejtësisë propozoi që skema e shitjes së pasaportave të hiqej megjithëse kjo nuk ka ndodhur.
Vitin e kaluar agjencia shtetërore për Sigurinë Kombëtare zhvilloi kontrolle mbi fondet që pretendohet të investohen në vend nga investitorët me pasaporta të arta. Kjo çoi në një kërkesë për heqjen e shtetësisë për disa persona – një rus, tre egjiptian, një pakistanez dhe një jordanez. Ata fituan shtetësinë duke blerë letra me vlerë të qeverisë, por i shitën ato sapo morën pasaportat e tyre të reja.
Tsatsarov, gjithashtu, kërkoi që skema të ndërpritet. Deri më tani këtë vit, të paktën katër të huaj morën shtetësinë bullgare pasi investuan në letra me vlerë që mund të shiten menjëherë.
Vlera e vogël nga skema
Skema është tërheqëse për qytetarët e Federatës Ruse, Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut, thanë burimet për EURACTIV. Sidoqoftë, autoritetet bullgare kanë refuzuar të gjitha kërkesat gazetareske për informacion mbi atë që janë bërë investimet dhe mbi origjinën e 98 personave që morën “pasaporta të arta”.
Të dhëna të reja nga Banka Kombëtare Bullgare tregojnë se “investitorët” nuk kanë shpenzuar shumë në ekonomi. Në katër vitet e fundit, investimet e drejtpërdrejta në vend kanë ardhur kryesisht nga BE, qytetarët e së cilës nuk kanë nevojë për një pasaportë Bullgare. Investimet kryesore ruse janë përqendruar në sektorin e energjisë dhe pasuritë e paluajtshme.
Investitorët në sektorin e energjisë nuk kanë nevojë për pasaporta Bullgare dhe blerja e një prone në bregdet ka pak vlerë për ekonominë kombëtare. Në disa raste blerja e pasurive të patundshme përfshin pastrim parash.
Të dhënat e Bankës Kombëtare Bullgare për vitin e kaluar tregojnë se investimet e huaja direkte në vend arritën në 1.138 miliardë euro. Shumica e tyre vijnë nga Mbretëria e Bashkuar (360 milion €), Hollanda (330 milion €), Austria dhe Luksemburgu me 110 milion € secila), dhe Gjermania (109 milion €). Investimet jashtë BE vijnë nga Rusia (121 milion €), Zvicra (55 milion €), Kazakistani dhe Shtetet e Bashkuara me 10 milion € secila.
Deri në fund të shtatorit të këtij viti, 21 të huaj kishin blerë pasaporta bullgare për investime dhe investimet e tyre nuk mund të shihen në të dhënat e cituara. Shumica janë investime në letra me vlerë të qeverisë, jo në ekonominë reale.
Ndryshime të vogla ligjore
Përkundër kritikave të Komisionit dhe mungesës së përfitimeve për ekonominë, qeveria synon të mbajë skemën. Të martën, komiteti parlamentar për çështjet ligjore miratoi ndryshime në Ligjin e Shtetësisë Bullgare, i cili modifikon pak procedurën për shitjen e shtetësisë. Ndalohet lëshimi i një pasaporte kundër një investimi afatshkurtër, për shembull në letrat me vlerë të qeverisë. Projektligji është ende për të kaluar një votë në leximin e dytë.
Kandidatët për pasaporta i nënshtrohen inspektimit nga agjencia shtetërore për Sigurinë Kombëtare dhe Ministria e Brendshme. Ata deri më tani nuk kanë arritur të bindin Brukselin – dhe askënd për këtë çështje – se po bëjnë një punë të mirë.
