Nga Aurenc Bebja*, Francë
Gazeta franceze “Excelsior” e ka ndjekur nga afër ngjitjen dhe rënien nga froni shqiptar të Princ Vidit. Fotografitë e saj historike dhe ekskluzive Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, i ka sjellë për publikun shqiptar:
MBRETËRESHA E ARDHSHME E SHQIPËRISË (E MARTË, 11 NËNTOR 1913, F.5)
Princesha Vilhelm Vid, e lindur princeshë Sofia e Schoenbourg-Waldenbourg-ut, gruaja e princit Vilhelm Vid, i cili sapo ka aplikuar për fronin e Shqipërisë.
SOVRANI I ARDHSHËM DHE VAJZA E TIJ (E SHTUNË, 29 NËNTOR 1913, F. 5)
Kjo është fotografia e fundit e princit Vilhelm Vid, kandidimi i të cilit për fronin e Shqipërisë është jashtëzakonisht serioz. Princi është me vajzën e tij.
DURRËSI, KRYEQYTETI I PËRKOHSHËM I PRINCIPATËS SË SHQIPËRISË (E MARTË, 3 SHKURT 1914, F. 5)
Durrësi, pamjet e të cilit i botojmë këtu, do të shërbejë si kryeqytet i përkohshëm i Princit Vid, sovranit të ri të Shqipërisë. Durrësi është tashmë kryeqytet i njërës prej qeverive aktuale. Ky qytet luajti një rol të madh në luftërat e fundit ballkanike.
MBRETI I ARDHSHËM I SHQIPËRISË (E MARTË, 10 SHKURT 1914, BALLINË)
Fotografia e fundit e Princ Vidit (+) në Berlin. Sovrani i ardhshëm i Shqipërisë po pritet në Romë. Ai do të niset me anije nga Trieste për në Durrës.
PRINC VIDI DHE MARKEZI I SAN-GIULIANO-S (E SHTUNË, 14 SHKURT 1914, BALLINË)
Ne e dimë që Princ Vidi sapo ka shkuar në Romë përpara se të niset për në Shqipëri, vend i të cilit ai është sovran. Princi (1) pati një bisedë të rëndësishme me Markezin e San-Giuliano-s (2), ministrin e Punëve të Jashtme.
ARDHJA E PRINC VIDIT (E PREMTE, 20 SHKURT 1914, BALLINË)
Princ Vidi (+), sundimtari i ri i Shqipërisë, mbërriti mëngjesin e djeshëm në Paris, nga Anglia. Princi u nis në mbrëmje për në kështjellën e Neu-Wied-it, ku synon të qëndrojë disa ditë para se të niset për në Durrës. (Central-Excelsior-Foto.)
UNIFORMA E RE E PRINC VIDIT (E SHTUNË, 28 SHKURT 1914, BALLINË)
Princ Vidi është veshur këtu me uniformën e tij të re të gjeneralit shqiptar, të cilën do ta veshë gjatë hyrjes së tij në Durrës.
PRINC VIDI NË SHËN PETERSBURG (E ENJTE, 5 MARS 1914, F. 5)
Princ Vidi, pasi vizitoi carin në Shën Petersburg, u nis për në principatën e tij të Shqipërisë. Për ta mirëpritur atje nevojiteshin disa buçima (jehona), dhe që këto buçima ta nderonin, ishte i nevojshme një top; kështu që po transportojnë një të tillë për në Durrës, ku po përgatiten apartamentet e sovranit të ardhshëm.
ÇFARË PO LË E KU PO SHKON (E PREMTE, 6 MARS 1914, BALLINË)
Princ Vidi la kështjellën e tij të bukur Neuwied-it për të shkuar në Durrës ku, siç e dimë, ai do të ketë një akomodim më pak luksoz. Princi shoqërohet në Shqipëri nga një flotë ndërkombëtare që e dallojmë këtu.
PRINC VIDI DËRGON NJË MJEK NË SHQIPËRI PËR TË VAKSINUAR VENDASIT (E DIELË, 8 MARS 1914, BALLINË)
Princ Vidi mori një masë të mençur paraprake para se të shkonte në Durrës. Ai u parapri nga mjeku i tij, doktor Berghausen (+), i cili ka si mision të vaksinojë shqiptarët. Kjo masë higjienike ishte, siç duket, shumë e nevojshme në një vend mjaft primitiv.
NISJA PËR NË DURRËS. LARGIMI NGA TRIESTE I PRINCIT DHE PRINCESHËS VID (E HËNË, 9 MARS 1914, BALLINË)
Princi dhe princesha Vid, ose për të folur më saktë, princi dhe princesha e Shqipërisë u nisën të enjten e kaluar për në Durrës, ku arritën pardje. Ata u nisën në bordin e « Taurus-it » me festime të mëdha. Ndërsa bateritë e bregdetit, skuadroni austriak dhe anijet e huaja luftarake po qëllonin në drejtim të qiellit, një turmë e madhe shtyhej për të marrë pjesë në këtë nisje (udhëtim) historike.
HYRJA NË DURRËS E MBRETIT TË SHQIPËRISË. SOT ËSHTË DITA QË SOVRANI I RI DO TA BËJË SHPALLJEN E NGJITJES SË TIJ NË FRON PARA POPULLIT (E PREMTE, 13 MARS 1914, BALLINË)
Vidi I, mbreti i Shqipërisë, Princ Vidi, do të bëjë sot shpalljen e ngjitjes një fron para popullit të tij. Lexuesit tanë do të lexojnë më tej tekstin e kësaj shpallje. Dje morëm dokumentat e para në lidhje me hyrjen e sovranëve në Durrës. Ata u mirëpritën me një entuziazëm për të cilin kemi folur. Kjo është një faqe historike që botojmë këtu.
MBRETËRESHA E SHQIPËRISË DHE FËMIJËT E SAJ (E MËRKURË, 20 MAJ 1914, F. 5)
Kjo fotografi tregon mbretëreshën e Shqipërisë dhe fëmijët e saj në mes të popullit të tyre të ri, në Durrës. Princat e rinj janë të rrethuar nga ushtarët të cilët kanë kujdestarinë (mbrojtjen) e tyre.
DY FOTOGRAFI TË ESAT PASHËS TË NJË DISTANCE KOHORE NJËVJEÇARE (E PREMTE, 22 MAJ 1914, BALLINË)
Esat Pasha, i cili u arrestua me urdhër të mbretit të Shqipërisë, ka luajtur një rol kryesor në rrjedhën e luftës në Ballkan. Ne botojmë këtu dy fotografi të tijat, të shkrepura gjatë një distance kohore njëvjeçare: njëra e paraqet pas marrjes së Shkodrës, ku ai ishte një mbrojtës i madh; tjetra ndërsa ai shoqëron Princ Vidin gjatë hyrjes së tij në Durrës.
MBROJTJA E DURRËSIT – PRINC VIDI DHE TRUPAT E TIJ (E MËRKURË, 17 QERSHOR 1914, F. 8)
Ne e dimë se çfarë ngjarjesh të rënda po ndodhin sot në Shqipëri. Durrësi është i rrethuar nga rebelët myslimanë. Princ Vidi ka, për tu mbrojtur në kryeqytetin e tij, kontigjentin e marinarëve austriakë dhe italianë, i përbërë nga trupat malësore dhe mirditore.
LUFTA MIDIS PRINC VIDIT DHE KRYENGRITËSVE RRETH DURRËSIT (E MARTË, 23 QERSHOR 1914, F. 5)
Durrësi, teatër i luftërave historike, ofron në këtë moment aspektin e një qyteti të rrethuar. Princ Vidi, në mes të trupave besnike, ende u bën ballë kryengritësve myslimanë, të cilët dëshirojnë ta detyrojnë atë të heqë dorë nga froni. Luftimet të përgjakshme, për të cilat kemi raportuar, janë zhvilluar në të gjithë qytetin.
DURRËSI, GJATË RRETHIMIT – VARROSJA E VIKTIMAVE (E MARTË, 30 QERSHOR 1914, F. 5)
Durrësi, gjatë këtyre ditëve të fundit të rrethimit, ofroi një spektakël të vajtueshëm. Rrugët ishin plot të plagosur, dhe, fare thjeshtë, u varrosën viktimat e luftimeve të fundit. Ne e dimë se situata e Princ Vidit është bërë shumë kritike dhe se Bib Doda, princi i Mirditës, është mbështetja e tij e vetme në vend.
SHQIPTARËT FURNIZOHEN ME MUNICIONE (E DIELË, 12 KORRIK, 1914, F. 5)
Shqiptarët që kanë mbetur mbrojtës të fronit të prirur nga Princ Vidi u lejuan kohët e fundit të furnizoheshin me municione. Ne i shohim ata të furnizohen, gjë e cila u ka lejuar atyre të rezistojnë deri tani dhe falë furnizimit, Durrësi nuk ka kapitulluar.
NË SHQIPËRI. AI U LARGUA! U LARGUA ME SIGURI! (E PREMTE, 4 SHTATOR 1914, F. 7)
Durrës, 3 Shtator. Princ Vidi u largua në orën tetë të mëngjesit në bordin e anijes italiane Misurata, në drejtim të Venecias.
Flamuri kuq e zi valëvitet në pallatin e qeverisë në Vlorë, ndërsa flamuri turk valëvitet në kazermat e xhandarëve, ku ndodhen kryengritësit.
Udhëheqësi i kryengritësve u dha konsullatave garanci në lidhje me rendin publik.
Kolonia evropiane është mjaft e qetë.
